Tác Dụng Của Liệt Kê

Liệt kê là gì? Chúng ta đã được học về kiến thức này trong bài Liệt kê lớp 7, trong ngữ pháp tiếng Việt có rất nhiều biện pháp tu từ khác nhau như so sánh, nhân hóa, ẩn dụ,… mỗi biện pháp sẽ mang đến tác dụng và dấu hiệu nhận biết riêng. Bài viết sau đây tutukit.com sẽ giới thiệu đến bạn khái niệm liệt kê, tác dụng và bài tập về phép liệt kê.

Bạn đang xem: Tác dụng của liệt kê


Contents

1 Khái niệm liệt kê là gì?2 Có những phép liệt kê phổ biến nào?5 Luyện tập bài tập về phép liệt kê

Khái niệm liệt kê là gì?

Liệt kê là gì? Liệt kê là một biện pháp tu từ, được sắp xếp nối tiếp hàng loạt các từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả, biểu đạt được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh nào đó khác nhau của thực tế, tư tưởng, tình cảm.

Liệt kê ở đây được chính là biện pháp tu từ, được sử dụng nhằm làm tăng hiệu quả biểu đạt, diễn đạt, chứ không phải là sự văn vở, kể lể dài dòng, rườm rà, trùng lặp mà ta thường thấy trong cách nói, cách viết của một số người. 

*
Tìm hiểu phép liệt kê là gì?

Cần phân biệt hai hiện tượng trên để:

Thứ nhất, học tập cách diễn đạt tạo hiệu quả cao theo phép liệt kê.Thứ hai là để khắc phục lỗi kể rườm rà, trùng lặp trong văn nói, văn viết.

Ví dụ về phép liệt kê:

Ví dụ 1: Thường là chở chè vối và thỉnh thoảng cũng có thêm những chuyến chở cánh kiến trắng, sợi móc, da trâu sống, cánh kiến đỏ, xương và sừng nai hươu hay xương gấu, xương hổ.

Các cụm danh từ sau: chè vối, cánh kiến đỏ, sợi móc, cánh kiến trắng, da trâu sống, xương và sừng nai hươu, xương gấu, xương hổ đều cùng làm thành tố phụ cho cụm động từ, có động từ trung tâm chính là “chở” nhằm gây ấn tượng mạnh mẽ cho người tiếp nhận về sự đa dạng của các đặc sản vùng núi.

Ví dụ 2: Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta nơi đã sinh ra Hồ Chủ tịch, người anh hùng dân tộc và chính Người nhân dân ta và non sông, làm rạng rỡ dân tộc ta, đất nước ta.

Các cụm danh từ sau: dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đều cùng làm chủ ngữ của câu nhằm biểu hiện cảm xúc và suy nghĩ của tác giả về lòng biết ơn vô hạn của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta với Bác Hồ vị cha già của dân tộc.

Dấu hiệu nhận biết liệt kê là gì?

Phép liệt kê ta có thể thấy được trong rất nhiều văn bản khác nhau. Dấu hiệu nhận biết liệt kê là có nhiều từ hoặc cụm từ giống nhau, tương tự nhau, liên tiếp nhau và thông thường chỉ cách nhau bằng dấu phẩy hoặc dấu chấm phẩy.

*
Dấu hiệu nhận biết liệt kê

Có những phép liệt kê phổ biến nào?

Dựa theo cấu tạo và ý nghĩa trong câu, chúng ta có 4 kiểu liệt kê chính bao gồm:

Phép liệt kê theo từng cặp

Mỗi cặp từ được liệt kê thường sẽ liên kết với nhau bằng những từ như và, với, cùng..Những cặp từ này thường sẽ có một vài điểm chung để phân biệt với các từ khác hay các cặp từ khác.

Xem thêm: Cách Đăng Bài Trên Zalo Máy Tính Nhanh ChóNg NhấT, Cách Đăng Bài Trên Zalo Trên Máy Tính

Ví dụ về phép liệt kê theo từng cặp: Giá sách của Mai có nhiều loại sách hay như sách đại số với hình học, sách văn và thơ, sách tiếng Anh với tiếng Pháp, truyện tranh với tiểu thuyết,….

Phép liệt kê không theo cặp

Phép liệt kê không theo cặp hay còn được biết đến với tên gọi phép liệt kê các phần tử. Chỉ cần thỏa mãn điều kiện các từ, cụm từ cùng mô tả có một điểm chung nào đó như sự vật, con người, thiên nhiên, mối quan hệ,… đều có thể được. Giữa các từ sẽ ngăn cách nhau bởi dấu phẩy hay dấu chấm phẩy.

Ví dụ về phép liệt kê không theo cặp: Trên kệ sách của Hà Anh có nhiều loại sách khác nhau gồm sách văn học, sách khoa học, sách ngoại ngữ, sách toán,sách đại lý, sách hóa, sách lịch sử,…

Phép liệt kê tăng tiến

Liệt kê tăng tiến có nghĩa là phải theo đúng một thứ tự hay trình tự nhất định theo tự nhiên hoặc hợp các quy luật nào đó. Thường thì ta sẽ liệt kê từ thấp đến cao, từ địa vị nhỏ đến lớn, từ trẻ đến già,….

Ví dụ về phép liệt kê tăng tiến: Trong phòng Ngọc bao gồm những người sau nhân viên Ngọc, Minh Lan, phó phòng là anh Minh và trưởng phòng là anh Trung.

Ta có thể thấy chức vụ các nhân viên được nêu ra theo trình tự từ thấp đến cao, theo đúng cấp bậc trong phòng.

Phép liệt kê không tăng tiến

Phép liệt kê không tăng tiến không quan trọng đến vị trí các từ, cụm từ cần liệt kê, câu vẫn có ý nghĩa và người đọc, người nghe vẫn hiểu ý nghĩa của toàn bộ câu.

Ví dụ: Gia đình Hà đang sống có các thành viên gồm: bố mẹ Hà, anh trai Hà, ông bà nội Hà, em gái Hà và Hà.

*
Có những phép liệt kê phổ biến nào?

Phép liệt kê có tác dụng gì?

Các phép liệt kê thường được sử dụng nhằm nhấn mạnh ý, chứng minh cho nhận định nào đó của tác giả. Trong văn học, liệt kê được sử dụng phổ biến như một phép tu từ có tác dụng tăng tính biểu cảm, biểu đạt cho đoạn thơ, đoạn văn.

Xem thêm: Cách Để Biết Con Trai Thích Mình Hay Không? Cách Để Nhận Ra Một Chàng Trai Đang Thích Mình

Ví dụ: Trong tác phẩm “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” của chủ tịch Hồ Chí Minh, bác đã sử dụng biện pháp liệt kê để nhấn mạnh đến tinh thần yêu nước của nhân dân, chứng minh rằng lòng yêu nước đó là bất tử “…Nó kết đã thành làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả bè lũ bán nước, hại nước và cướp nước”

Những điều lưu ý khi sử dụng biện pháp liệt kê

Liệt kê là một trong những phép tu từ cơ bản, đơn giản, dễ nhận biết và dễ sử dụng nhất. Tuy nhiên để sử dụng một cách hợp lý, đúng cách ta cần lưu ý những điều sau:

Tất cả các từ liệt kê đều phải chung một chủ đề hay có cùng một nghĩa chung tổng quát nhất định.Với phương pháp liệt kê tăng tiến, cần xác định được đúng thứ tự theo vị trí từ thấp đến cao.Giữa các từ, cụm từ cần ngăn cách nhau bởi dấu phẩy, chấm phẩy hoặc các từ kết hợp như là “ với, và”.Biện pháp liệt kê xuất hiện rất nhiều trong văn xuôi, truyện ngắn, tiểu thuyết,… những hầu như hiếm khi được xuất hiện trong thơ ca.Khi phân tích, kiểm tra nếu các từ, cụm từ đó có liên quan ngữ nghĩa với nhau thì đó chính là phép liệt kê. Ngược lại nếu không liên quan có thể sẽ là biện pháp tu từ khác.